Mística de la trascendencia corporal de María en el Recôncavo de Bahía
la celebración de la integralidad de lo finito en lo infinito
DOI:
https://doi.org/10.15448/0103-314X.2024.1.46300Palabras clave:
Trascendencia corporal de María, Hermandad de la Buena Muerte, Fenómeno místico, Integralidad del serResumen
Este texto tiene como objetivo analizar la temática del culto a Nossa Senhora da Boa Morte en Cachoeira, municipio ubicado en Recôncavo da Bahia, desarrollado por la Irmandade da Boa Morte (Hermandad de la Buena Muerte), desde finales del siglo XIX. El culto mariano, promovido por un grupo de mujeres negras, llamado “Irmãs da Boa Morte” (Hermanas de la Buena Muerte), pertenecientes a un culto de base africana, más precisamente el Candomblé, se destaca como una tradición cuya importancia es resaltada por el sincretismo que une elementos de las culturas afro-brasileña con los de una antigua fiesta cristiana, la trascendencia corporal de María. Así, este texto – basándose en la investigación bibliográfica como metodología y teniendo como referentes teóricos al fenomenólogo de la religión y estudioso de la mística cristiana Juan Martín Velasco, así como a los teólogos Bruno Forte y Clodovis M. Boff, O.S.M. – se propone a analizar el fenómeno místico de la devoción Mariana mantenida por la Hermandad de la Buena Muerte. Para las Hermanas de la Buena Muerte, María asunta al cielo en cuerpo y alma demuestra el carácter totalizador de la interioridad, pero también de la corporeidad humana, es decir, toda la humanidad se encuentra involucrada en la realización absoluta del ser. Nuestro estudio pretende contribuir al conocimiento teológico de la experiencia de fe vivida en la Hermandad de la Buena Muerte.
Descargas
Citas
ALVES, Rubem. O que é religião? São Paulo: Loyola, 2009.
BENTO XVI. Exortação Apostólica Verbum Domini. 3. ed. São Paulo: Paulinas, 2010.
BERTETTO, Giuseppe. Maria, Profezie e Misteri. Cinisello Balsamo: Edizioni San Paolo, 1995.
BÍBLIA. Português. A Bíblia de Jerusalém. São Paulo: Paulus, 2012.
BOFF, Clodovis. Mariologia social: o significado da Virgem para a sociedade. São Paulo: Paulus, 2006.
BOFF, Clodovis. O cotidiano de Maria de Nazaré. São Paulo: Salesiana, 2009.
BOFF, Leonardo. Experimentar a Deus hoje. Petrópolis: Vozes, 1974.
BOFF, Leonardo. O rosto materno de Deus: ensaio interdisciplinar sobre o feminino e suas formas religiosas. Petrópolis: Vozes, 1979.
BOUYER, Louis. Mysterion: dal mistero alla mistica. Vaticano: LEV, 1986.
BROWN, Raymond Edward. Introducción al Nuevo Testamento. Madrid: Trotta, 2002.
CARUANA, Edmundo et al. Dicionário de mística. São Paulo: Paulus, 2003. p. 707.
CASTRO, Armando. Irmandade da Boa Morte: memória, intervenção e turistização da festa em Cachoeira, Bahia. Ilhéus: UESC, 2005.
CODINA, Victor. Mariologia desde los pobres, in modernidad versus solidaridad. Lima: CEP, 1985.
CONCEIÇÃO, Joanice Santos. Tenha uma boa morte: notas sobre a Irmandade da Boa Morte. PLURA, Manaus, v. 3, n. 2, p. 101-130, jul./dez. 2012.
CONCÍLIO VATICANO II. Lumen gentium. Constituição dogmática sobre a Igreja. São Paulo: Paulinas, 2010.
CONFERÊNCIA NACIONAL DOS BISPOS DO BRASIL. PUEBLA: a evangelização no presente e no futuro da América Latina. Petrópolis: Vozes, 1982.
CONSORTE, Josildeth Gomes. Sincretismo ou africanização? Os sentidos da dupla pertença. Travessia, São Paulo, v. 13, n. 36, p. 11-14, abr. 2000. DOI: https://doi.org/10.48213/travessia.i36.739
CROATTO, José Severino. As Linguagens da Experiência Religiosa: uma introdução à fenomenologia da religião. Tradução: Carlos Maria Vásquez Gutiérrez. São Paulo: Paulinas, 2010.
CUÉLLAR, Miguel Ponce. Maria Madre del Redentor y Madre de la Iglesia. Barcelona: Herder, 2001.
DAMASCENO, João. La fe ortodoxa. Curitiba: Santo Atanásio, 2020.
FIORES, Stefano de; MEO, Salvatore. Dicionário de mariologia. São Paulo: Paulus, 1995.
FORTE, Bruno. Maria, a mulher ícone do mistério. São Paulo: Paulus, 1991.
INSTITUTO DO PATRIMÔNIO ARTÍSTICO E CULTURAL DA BAHIA. Festa da Boa Morte. Salvador: Fundação Pedro Calmon, 2011.
IWASHITA, Pedro K. Maria na Teologia Simbólica da Patrística. Revista de Cultura Teológica, São Paulo, v. 24, n. 87, p. 178-201, jan./jun. 2016. DOI: https://doi.org/10.19176/rct.i87.28560
JOHNSON, Elizabeth A. Nossa verdadeira irmã, Teologia de Maria na comunhão dos santos. São Paulo: Loyola, 2007.
LAURENTIN, René. La Virginité de Marie: le Triple Annonce dans l’Ancien Testament. Paris: Éditions du Cerf, 1981.
LAURENTIN, René. Maria chiave del mistero Cristiano: la più vicina agli uomini perché la più vicina a Dio. Cinisello Balsamo: Edizioni San Paolo, 1996.
LIBERA, Alain de. Pensar na Idade Média. São Paulo: Editora 34, 1999.
MURAD, Afonso. Maria toda de Deus e tão humana: Compêndio de Mariologia. Aparecida: Editora Santuário, 2012.
NASCIMENTO, Luís Cláudio. Candomblé e Irmandade da Boa Morte. Cachoeira: Fundação Maria América da Cruz, 1999.
OTTO, Rudolf. O sagrado: os aspectos irracionais na noção do divino e sua relação com o racional. Tradução: Walter Schupp. Petrópolis: Vozes, 2007.
PERRY, Tim; KENDALL, Daniel. A Santíssima Virgem. São Paulo: Loyola, 2015.
PIKAZA, Xavier; SILANES, Nereo. Dicionário teológico: o Deus cristão. Tradução: Honório Dalbosco. São Paulo: Paulus, 1998.
PIO XII, Papa. Carta Apostólica Munificentissimus Deus: definição do Dogma da Assunção de Nossa Senhora em corpo e alma ao céu. Vaticano: Editore Cittá del Vaticano, 1950.
POTTERIE, Ignace de La. Maria nel mistero dell'alleanza. Gênova: Marietti, 1988.
POZO, Candido. María en la historia de la salvación. Madrid: BAC, 1974.
RATZINGER, Joseph. Maria chiesa nascente. Cinisello Balsamo: Edizioni San Paolo, 1981.
RATZINGER, Joseph. Jesus de Nazaré: contribuições para a cristologia. Brasília, DF: Edições CNBB, 2021.
RÉAU, Louis de. Iconografía del Arte Cristiano: iconografía de la Biblia – Nuevo Testamento. Barcelona: Ediciones del Serbal, 1996.
SOUZA, Celia de; COSTA, Jonas. Maria, onde o céu encontra a terra. Aparecida: Editora Santuário, 2022.
STRADA, Angel. Maria: um exemplo de mulher. 3. ed. São Paulo: Editora Ave Maria, 1998.
TAMAYO, Juan José. La mística como superación de los fundamentalismos. In: RODRIGUEZ, Francisco (org.). Mística y sociedad en diálogo. Madri: Trotta, 2006. p. 179.
TEMPORELLI, Clara. María, mujer de Dios y de los pobres: relectura de los dogmas marianos. Buenos Aires: Editorial San Pablo, 2008.
TEMPORELLI, Clara. Maria, mulher de Deus e dos pobres: releitura dos dogmas marianos. São Paulo: Paulus, 2010.
TERNATIONALIS. Mariologia a tempore Concilii Vaticani II: receptio, ratio et prospectus. Acta congressus mariologici-mariani internacionalis in civitate Romae anno 2012 celebrati. Vaticano: Pontificia Academia Mariana Internationalis, 2013.
TILLICH. Paul. Teologia sistemática. São Leopoldo: Sinodal, 2005.
VANNINI, Marco. Introduzione alla mística. Brescia: Editrice Morcelliana, 2000.
VELASCO, Juan Martín. El fenómeno místico en la historia y en la actualidad. Madri: Trotta, 1999.
VELASCO, Juan Martín. Experiência cristã de Deus. São Paulo: Paulinas, 2001.
VELASCO, Juan Martín. El fenómeno místico. 2. ed. Madri: Trotta, 2003.
VELASCO, Juan Martín. La experiencia mística. Madri: Trotta, 2004.
VELASCO, Juan Martín. El fenómeno místico, estudio comparado. Madri: Trotta, 2009.
ZAVALLONI, R. A personalidade de Francisco de Assis: estudo psicológico. Petrópolis: CEFEPAL, 1993.
Descargas
Publicado
Cómo citar
Número
Sección
Licencia
Derechos de autor 2024 Anderson Moura Amorim

Esta obra está bajo una licencia internacional Creative Commons Atribución 4.0.




